Improving the Lives of the Vietnamese People through Education

[Ấn phẩm đặc biệt 20-11] Người thầy đó vẫn đang dạy tôi (tâm sự của một thành viên trong KATV)

Tại Khan Academy Tiếng Việt chúng tôi có cơ hội được gặp rất nhiều câu chuyện hay từ các thầy cô trên cả nước. Mỗi người đến với KATV theo một cách khác nhau, nhưng họ đều có chung một mong muốn đóng góp một chút chuyên môn sư phạm nghề giáo của mình để cải thiện chương trình được tốt hơn. 

Hôm nay nhân ngày lễ đặc biệt của nhà giáo, chúng tôi hay đúng hơn là tôi xin phép được kể rõ hơn về một trong những nhà giáo đặc biệt của dự án KATV, một câu chuyện ngoài lề. 

Tôi có dịp được đọc lại email của thầy gửi cho KATV (lúc đó tôi còn chưa vào dự án)  và vẫn nhớ mãi thư của thầy “Mình không dạy bạn Toán, mình đánh thức tiềm năng Toán trong bạn. Bản thân mình cũng muốn làm sao để môn Toán không còn là ác mộng với học sinh… Trong buổi hôm qua khi nghe bạn trình bày về việc Việt hóa chương trình của Khan làm mình rất hưng phấn, và bản thân mình rất muốn được tham gia một phần trong dự án (KATV)”. 

Thầy có một quan điểm mà tôi rất tâm đắc rằng không ai sinh ra là kém toán, quan trọng là bạn dành bao nhiêu thời gian cho nó. Học sinh giỏi toán về lẽ dĩ nhiên sẽ muốn làm thêm bài tập, tìm tòi và khám phá thêm nhiều kiến thức mới, và từ đó lại càng làm củng cố niềm tin về năng lực của mình. Trong khi đó, những bạn học sinh khi bị đánh giá chưa giỏi sẽ lẩn tránh môn toán hoặc tỏ ra sợ khi học, và khi đó thì điểm số lại góp phần khẳng định định kiến của chính học sinh về năng lực của mình.

Hai nhóm học sinh sẽ thường được giao thêm bài nhiều hơn trong lớp, là nhóm các bạn giỏi toán và nhóm các kém toán. Để rồi các bạn giỏi sẽ được thách thức hơn nữa, còn các bạn kém sẽ phải làm để có thể cải thiện hơn. Nhưng  điểm chung là cả hai nhóm đều  sẽ phải cố gắng hơn nữa. 

Được  nghe  kể rằng các bạn học sinh nào của lớp thầy Hải thì sẽ rất dễ để nhận biết ở  trường vì dù năng lực của các bạn có thế nào đi nữa thì đều có điểm chung là rất chăm học.  Đôi lúc để kiểm tra khả năng tập trung và sức bền của học sinh, thầy đã thử không cho lớp nghỉ giữa giờ và làm việc cường độ cao cả 2 tiết học, bất ngờ vì trong lớp có những bạn quên luôn là đã đến giờ ra chơi. 

Nghe có vẻ lạ nên tôi muốn tìm hiểu thử và thấy rằng các bạn học sinh rèn luyện được thế nằm ở việc tuân thủ luật lệ của lớp. Thầy Hải dành ít nhất hai tuần đầu của năm học để đưa các “điều luật” vào thực thi. Không quá tập trung vào chạy theo chương trình mà tập trung hình thành quy tắc, luật của lớp. 

Các điều luật này là một danh sách dài được đưa ra thảo luận đàng hoàng giữa thầy và trò, học sinh có quyền biểu quyết để chấp nhận luật đó hoặc không. Phiếu biểu quyết được phát cho từng học sinh như một đại biểu quốc hội chính nghĩa bỏ phiếu cho các luật như:  luật về ý thức học tập, luật về làm bài tập, về việc chuẩn bị đầy đủ thiết bị học tập hay là không được vào lớp muộn. “ Ai vi phạm sẽ thực thi luật dù là trò hay thầy” thầy Hải kể. 

Một “văn bản” kí kết  3 bên  được làm   giữa phụ  huynh, học sinh và  giáo viên

Có những tiết học do vi phạm luật mà 19 trên 22 học sinh trong lớp bị đứng ngoài cửa học bài,  thầy cô trong trường đi qua lớp thầy Hải hôm đó cũng không khỏi ngạc nhiên vì được 19 học sinh đứng xếp hàng chào. Nhưng ngược lại, cũng có những buổi học sinh đã quyết định cho thầy đứng ngoài 15 phút do thầy đến muộn – thầy Hải đã phải xin các bạn cho thầy vào lớp để được dạy.

Được hỏi về việc có sợ các bạn chậm chương trình khi mình quá tập trung vào những quy tắc này. Thầy Hải trả lời “học sinh thích học thì sẽ tự học được, miễn là các bạn có nhu cầu, không thì có truyền tải bao nhiêu các bạn cũng sẽ không học”. Với thầy,  vai trò của giáo viên ngày càng hạn chế khi các bạn có nhiều cách thức hơn để tiếp cận với kiến thức. Thầy Hải cố gắng rút ngắn khoảng cách của giáo viên và học sinh hay như thầy nói đùa  “ (người thầy) cơ bản có một người sống lâu hơn học sinh mấy năm” có mong muốn hỗ trợ các bạn học tốt hơn – như  một người điều phối và hỗ trợ. 

Thầy Hải sẵn sàng tranh bánh kẹo với học sinh lúc rảnh, sẵn sàng ngồi chém gió với học sinh, nhưng lúc cần sẽ sẵn sàng viết trong sổ học sinh 0 điểm mà không do dự chỉ vì các bạn không làm bài. Thầy và trò sẽ cùng nhau thư giãn và cùng nhau tuân thủ nghiêm chỉnh những luật đã đề ra. 

Khi hỏi thầy về mơ ước trong nghề giáo, thầy mong rằng  học sinh có thể rèn được  khả năng tự học, và có thể mang toán học vào áp dụng vào cuộc sống, phải luôn đặt câu hỏi vì sao phải học toán và áp dụng nó như thế nào. Chỉ khi nó được áp dụng, chúng ta mới thấy thêm được nét đẹp của toán trong cuộc sống. 

Một bài thơ học sinh viết tặng thầy Hải, mà thầy lưu lại.

Điểm thú vị của câu chuyện mà tôi đáng nhẽ nên kể cho các bạn lúc đầu, là tôi cũng là một học trò của thầy vào những năm cấp 3. Thầy dạy riêng tôi và dù lúc đó tối vẫn quen gọi thầy là anh. Sẽ thật may mắn khi trong cuộc sống chúng ta đi qua, ta sẽ gặp một vài người tạo được ảnh hưởng lớn lên bạn, với tôi thầy Hải là nhân vật đó. 

Không biết có phải duyên số hay không mà 6 năm về trước, trong một buổi học tôi đã giới thiệu với thầy về một chương trình tiếng Anh về toán rất thú vị mà tôi đang học bổ sung với một tên gọi là Khan Academy. Để rồi 6 năm sau khi Khan Academy cho phép Việt hóa chương trình thì thầy lại chính là người kêu gọi tôi vào tham gia dự án này cùng thầy, đồng hành cùng thầy mang chương trình này lan tỏa đến nhiều học sinh hơn nữa. 

Khi dự án KATV gặp những khó khăn trong quá trình Việt hóa chương trình, khi hành trình này trở nên gian nan hơn,  tôi lại  được nghe thành viên trong đội kể rằng  thầy Hải đã động viên cả nhóm và nói “ mình không làm thì ai sẽ làm”. 

Duyên – là một ẩn số mà tôi mong sẽ có ngày có người giải được nó, (và để rồi sẽ có người dạy lại nó trên Khan Academy) . Còn với tôi, duyên là một sự may mắn (sắp đặt), vì sau bao năm Khan Academy Tiếng Việt lại chính là chương trình kéo chúng tôi lại làm việc và đồng hành cùng với nhau.  Và nay kỉ niệm cùng tôi, thầy  và chương trình Khan Academy Tiếng Việt lại là một bài học của thầy cho tôi về đóng góp xã hội, đóng góp cho giáo viên, học sinh, phụ huynh và giáo dục phổ thông. 

Cảm ơn thầy Hải đã luôn đồng hành cùng Khan Academy Tiếng Việt ! Cảm ơn thầy!

Hoàng  Lê

Read more